Zmienność rytmu serca jako wskaźnik funkcji autonomicznej

Zmienność rytmu serca: wskaźnik funkcji autonomicznej
Zmienność rytmu serca (HRV) wyznaczana z elektrokardiogramu (EKG) odnosi się do naturalnie występujących zmian rytmu serca zachodzących między kolejnymi uderzeniami.

Autonomiczny układ nerwowy (AUN) to część układu nerwowego, która kontroluje wiele wewnętrznych funkcji organizmu, w tym rytm serca, częstość oddechu, pracę przewodu pokarmowego oraz wydzielanie różnych gruczołów, a także wiele innych kluczowych czynności życiowych. Powszechnie wiadomo, że stany psychiczne i emocjonalne bezpośrednio wpływają na aktywność AUN. Wiele badań naukowych IHM analizowało wpływ emocji na AUN z wykorzystaniem analizy zmienności rytmu serca, czyli rytmów serca, która stanowi dynamiczne okno na funkcję i równowagę autonomiczną. Choć niegdyś uważano, że rytmiczne bicie serca w spoczynku jest monotonnie regularne, obecnie wiemy, że rytm zdrowego serca w warunkach spoczynku jest w rzeczywistości zaskakująco nieregularny. Te chwilowe zmiany rytmu serca są pomijane przy obliczaniu średniego rytmu serca. Zmienność rytmu serca (HRV), wyznaczana z elektrokardiogramu (EKG), jest pomiarem tych naturalnie występujących zmian rytmu serca zachodzących między kolejnymi uderzeniami.

Liczne badania wykazały, że HRV jest ważnym wskaźnikiem zarówno odporności fizjologicznej, jak i elastyczności behawioralnej, odzwierciedlającym zdolność jednostki do skutecznego przystosowywania się do stresu i wymagań środowiskowych. Stało się oczywiste, że choć duży stopień niestabilności jest szkodliwy dla sprawnego funkcjonowania fizjologicznego, zbyt mała zmienność również może być patologiczna. Optymalny poziom zmienności w kluczowych układach regulacyjnych organizmu jest krytyczny dla nieodłącznej elastyczności i zdolności adaptacyjnych, które stanowią o zdrowym funkcjonowaniu. Zasada ta jest trafnie zilustrowana prostą analogią: podobnie jak zmienna postawa tenisisty przygotowującego się do przyjęcia serwu może ułatwić szybką adaptację, tak u zdrowych osób serce pozostaje podobnie responsywne i odporne, gotowe do reakcji, gdy zajdzie taka potrzeba.
 

Prawidłowa zmienność rytmu serca wynika z synergistycznego działania dwóch gałęzi AUN, które współdziałają z mechanizmami mechanicznymi, hormonalnymi i innymi mechanizmami fizjologicznymi, aby utrzymywać parametry układu sercowo-naczyniowego w optymalnych zakresach oraz umożliwić odpowiednie reakcje na zmieniające się warunki zewnętrzne lub wewnętrzne. Wiele osób jest zaskoczonych, gdy dowiaduje się, że serce faktycznie wysyła do mózgu więcej informacji, niż mózg wysyła do serca za pośrednictwem AUN, oraz że wzorce rytmiczne wytwarzane przez serce bezpośrednio wpływają na zdolność mózgu do przetwarzania informacji, w tym podejmowania decyzji, rozwiązywania problemów i kreatywność. Wpływają one również bezpośrednio na to, jak się czujemy.